ANKARA
Hazine ve Maliye Bakanlığı, eylül ayına ilişkin bütçe uygulama sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, eylülde bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 22,7 artarak 1 trilyon 253 milyar 149 milyon liraya yükseldi. Bütçe giderleri de yüzde 34,1 artışla 1 trilyon 785 milyar 391 milyon liraya ulaştı.
Ocak-eylül döneminde ise bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı. Bütçe giderleri de aynı dönemde yüzde 36,4 yükselerek 13 trilyon 948 milyar 130 milyon lira oldu.
Merkezi yönetim bütçesi eylülde 532 milyar 242 milyon lira, ocak-eylül döneminde 1 trilyon 840 milyar 330 milyon lira açık verdi.
Buna göre, merkezi yönetim bütçe giderleri Eylül 2025'te 1 trilyon 331 milyar 1 milyon lira iken bu yılın eylül ayında yüzde 34,1 artışla 1 trilyon 785 milyar 391 milyon liraya yükseldi. Böylece, 2026'da merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon lira ödeneğin yüzde 9,4'ü kullanılmış oldu.
Faiz dışı dengede, geçen yılın eylül ayında 73 milyar 22 milyon lira, bu yılın aynı ayında da 269 milyar 202 milyon lira açık oluştu.
Faiz hariç bütçe giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39,1 artarak 1 trilyon 522 milyar 351 milyon liraya yükseldi. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı da 2025'in aynı ayında yüzde 8,6 iken, geçen ay yüzde 9,4 oldu.
Eylülde personel giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,5 artarak 455 milyar 639 milyon lira olarak belirlenirken personel giderleri için bütçede öngörülen 4 trilyon 907 milyar 309 milyon lira ödeneğin yüzde 9,3'ü kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, eylülde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,5 artışla 58 milyar 39 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 599 milyar 691 milyon lira ödeneğin yüzde 9,7'si kullanılmış oldu.
Söz konusu dönemde, mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 1 trilyon 249 milyar 568 milyon lira ödeneğin yüzde 10,8'i harcandı. Eylülde, yüzde 60,8 artışla 135 milyar 511 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.
Cari transferler, eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 48,7 artarak 679 milyar 380 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 6 trilyon 870 milyar 794 milyon lira ödeneğin yüzde 9,9'u kullanıldı.
Eylülde, 138 milyar 402 milyon lira sermaye gideri yapılırken sermaye transferi 16 milyar 218 milyon lira olarak gerçekleşti. Borç verme giderleri 39 milyar 162 milyon lira oldu.
Faiz giderleri, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,2 artarak 263 milyar 40 milyon lira olarak kayıtlara geçti.
Bütçe gelirleri
Merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın eylül ayında 1 trilyon 21 milyar 358 milyon lira iken bu yılın aynı ayında yüzde 22,7 artışla 1 trilyon 253 milyar 149 milyon liraya yükseldi. Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin eylül ayı gerçekleşme oranı 2025'te yüzde 8 iken, geçen ay yüzde 7,7 oldu.
Vergi gelirleri tahsilatı, geçen ay 2025'in eylül ayına göre yüzde 21,8 artarak 1 trilyon 74 milyar 88 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı, 2025'te yüzde 7,9 iken geçen ay yüzde 7,8 olarak tespit edildi.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri yüzde 26,2 artarak 141 milyar 923 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 31 milyar 218 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 5 milyar 920 milyon lira olarak hesaplandı.
Vergi türleri itibarıyla eylülde geçen yılın aynı ayına göre gelir vergisi yüzde 27,2, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 34,8, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 34,9, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 30,5, damga vergisi yüzde 40,5, harçlar yüzde 48,6, diğer vergiler tahsilatı yüzde 25 artarken, kurumlar vergisi yüzde 38,2, özel tüketim vergisi yüzde 7,9 azalış gösterdi.
Ocak-eylül dönemi gerçekleşmeleri
Merkezi yönetim bütçe giderleri, Ocak-Eylül 2025 döneminde 10 trilyon 222 milyar 202 milyon lira iken bu yılın aynı döneminde yüzde 36,4 artışla 13 trilyon 948 milyar 130 milyon liraya yükseldi. Böylelikle, 2026'da merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon lira ödeneğin yüzde 73,5'i kullanılmış oldu.
Faiz hariç bütçe giderleri, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 36,7 artarak 11 trilyon 697 milyar liraya çıktı. Faiz hariç giderlerin bütçe ödeneklerine göre gerçekleşme oranı yüzde 72 olarak hesaplandı.
Personel giderleri, söz konusu dönemde yüzde 40,2 artışla 3 trilyon 841 milyar 30 milyon lira olurken personel giderleri için bütçede öngörülen 4 trilyon 907 milyar 309 milyon lira ödeneğin yüzde 78,3'ü kullanıldı.
Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, bu dönemde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 44,3 artarak 484 milyar 741 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 599 milyar 691 milyon lira ödeneğin yüzde 80,8'i kullanılmış oldu.
Ocak-eylül döneminde, mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 1 trilyon 249 milyar 568 milyon lira ödeneğin yüzde 76,7'si harcandı. Bu dönemde yüzde 45 yükselişle 958 milyar 93 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.
Cari transferler, yüzde 32,1 artarak 5 trilyon 30 milyar 822 milyon lira oldu. Bütçede öngörülen 6 trilyon 870 milyar 794 milyon lira ödeneğin yüzde 73,2'si kullanıldı.
Söz konusu dönemde, 883 milyar 19 milyon lira sermaye gideri, 222 milyar 668 milyon lira sermaye transferi yapıldı. Borç verme giderleri 276 milyar 627 milyon lira olarak hesaplandı.
Faiz giderleri, yüzde 35,4 artarak 2 trilyon 251 milyar 130 milyon lira oldu.
Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise geçen yılın ocak-eylül döneminde 9 trilyon 4 milyar 924 milyon lira iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 34,5 artışla 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı. Bütçe tahminine göre, bütçe gelirlerinin ocak-eylül dönemi gerçekleşme oranı 2025'te yüzde 70,3 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 74,4'e yükseldi.
Vergi gelirleri tahsilatı, söz konusu dönemde geçen yılın ocak-eylül dönemine göre yüzde 34,2 artarak 10 trilyon 401 milyar 981 milyon liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 75,2 olarak kayıtlara geçti.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri de yüzde 38,1 artarak 1 trilyon 390 milyar 478 milyon liraya çıktı. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 244 milyar 777 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri 70 milyar 564 milyon lira olarak belirlendi.
Vergi türleri itibarıyla ocak-eylül döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre gelir vergisi yüzde 48,5, kurumlar vergisi yüzde 45,3, dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 37,3, özel tüketim vergisi yüzde 3,1, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 36,2, ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 30,2, damga vergisi yüzde 50,7, harçlar yüzde 65,9 ve diğer vergi gelirleri yüzde 26,7 arttı.
AA
