Hu, 22-25 Ağustos tarihleri arasında Uygur bölgesinde incelemelerde bulundu. Devlet televizyonu CCTV, Hu'nun, bölgedeki temaslarının olduğu görüntüleri yayınladı. Hu, inceleme turu kapsamında Uygurların çoğunlukta olduğu Aksu şehrindeki köyleri ve çiftlikleri gezdi. Sonrasında Çin ile Orta Asya ülkelerini bağlayan Changji kara limanını ziyaret etti. Ana petrol üssünün olduğu Karamay'da da temaslarda bulunan Hu, Shihezi'daki Sincan Üretim ve Yapı şirketinin merkezini gezdikten sonra Urumçi'ye gitti. Urumçi'de olayları bastıran bir grup polis ve askere hitaben konuşan Hu, en önemli görev olan sosyal istikrarın güçlendirilmesi gerektiğini ve bu bölgedeki istikrar ve gelişmenin devamı için yapılan mücadelenin önemine işaret etti.
Şiddet olaylarının çıkması sırasında İtalya'daki G-8 zirvesine katılan Hu, bu ziyaretini kısa kesip ülkesine dönmüştü. Konuşmasında Hu, Çin'den bağımsızlık isteyen hiçbir ayrılıkçı grubun bunu başaramayacağını kaydederek, "Mücadeledeki zafer, tam olarak Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) ve halkın gücünü gösterdi" diye konuştu. Hu ayrıca Çin'in ekonomik yapılanmaya odaklanmayı, sosyal istikrarı güçlendirmeyi ve tüm etnik grupların gelişmesini sürdüreceğini ifade etti.
1.3 milyar nüfuslu Çin'de 56 etnik grup yaşıyor ve Han Çinlisi, nüfusun yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyor.
SOSYAL İSTİKRAR VURGUSU
ÇKP Genel Sekreteri ve Merkez Askeri Komisyonu Başkanı (CMC) da olan Hu Jintao, Urumçi'deki yetkililere yaptığı konuşmada, "müreffeh, uyumlu ve sosyalist bir Sincan'ın inşa edilmesi için" reform ve gelişmenin yanında etnik birlik ve istikrara odaklanılması gerektiğini vurguladı.
Çin Uluslararası Radyosu'nun haberinde ise Hu, Urumçi olaylarının yurt içinde ve dışında "3 şer güç" olarak adlandırılan "terörizm, bölücülük ve aşırı uçlar" tarafından planlanıp organize edilen, suç niteliğindeki bir olay olduğunu hatırlattı. Hu'ya Polit Büro üyesi ve Sincan'ın ÇKP Sekreteri Wang Lequan, CMC Başkan Yardımcısı General Guo Boxiong, ÇKP Merkez Komitesi Genel Ofis Başkanı Ling Jihua ve ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Araştırmalar Ofisi Başkanı Wang Huning eşlik etti.
Resmi Xinhua ajansı da Hu'nun köyleri, çiftlikleri, nakliye merkezini ve petrol üssünü gezdiği ve olaylarda ölen bir polisin dul eşi ile görüştüğünü duyurdu.
UYGURLARIN İSTEKLERİ
Olaylar, Uygur gençlerinin ülkenin güneyinde bulunan Guangdong'daki bir fabrikada çıkan kavgada öldürülen Uygurların faillerinin yakalanması için 5 Temmuz'da Urumçi'de yaptığı barışçıl gösteriye polisin müdahalesinin ardından başlamıştı. Uygurlar, arabaları ateşe verip, dükkânların camlarını kırmış ve Han Çinlilerine saldırmıştı. Olaylardan 2 gün sonra da Han Çinlileri öç almak için Uygurlara saldırmıştı.
Uygurlar uzun zamandan beri, 1949'da Komünist Çin askerlerinin bölgeye girmesinin ardından sürekli olarak Han Çinlilerinin göç ettirilmesi sonucu yaşadıkları ayrımcılık ve ekonomik haklardan yararlanamamadan şikâyet ediyor. Huzursuzlukların zaman zaman yaşandığı diğer özerk bölgelerden Tibet'teki çoğu Tibetli gibi Uygurlar da tarihlerinin çoğu bölümünü bağımsız olarak geçirdiklerini söylüyor.
Çin yönetiminin sürekli olarak olayların arkasında Dünya Uygur Kongresi Başkanı Rabia Kadir'i gösterdiği, ancak çok az delil sunduğu belirtiliyor. Nitekim Avustralyalı Bakan Joe Ludwig, geçtiğimiz haftalarda konuyla ilgili parlamento konuşmasında, Kadir'e vize vermelerinin Uygurların kendi kaderlerini tayin haklarını desteklemek anlamına gelmediğini belirterek, "Ancak diğer yandan elimizde Çin hükümetinin Kadir'e yönelttiği suçlamaları destekleyen bir kanıt da yok" demişti.
UYGUR EKONOMİST TOHTİ SERBEST BIRAKILDI
Yetkililer, iki internet sitesinin Urumçi'deki ayaklanmayı teşvik ettiğini ileri sürüyor. Bunlardan biri de Pekin'deki bir üniversitede görev yapan ünlü ekonomist Ilham Tohti'nin kurduğu web sitesi olarak gösteriliyor. Tohti, bu hafta yaptığı açıklamada gösterilerin olduğu sırada bir aydan fazla gözaltına alındığı ve gizli polis tarafından sorgulandığını söylemişti.
Tohti, ABD'nin Özgür Asya Radyosu'na (Radio Free Asia) yaptığı açıklamasında, kendisinin geçen cumartesi salıverildiğini ancak polisin kendisini yeniden tutuklayıp yargılayabileceği uyarısında bulunduğunu ifade etti. Uygur ekonomist ayrıca polisin pazartesi gecesi evine geldiğini ve hükümetin ayaklanmayı bastırması sırasında muhalif açıklamalar yapmaması konusunda kendisini uyardığını kaydetti. AP ajansının haberine göre, Tohti'nin telefonu doğrudan sesli postaya (voice mail) yönlendirilmiş durumda.
Tohti'nin Uygurların hayatı ve görüşlerin canlı forumlarda tartışıldığı ve Çince olan web sitesi, Urumçi'deki olayların ardından Sincan Uygur özerk Bölgesi Valisi Nur Bekri tarafından "şiddeti yönetmeye ve propagandayı yaymaya yardımcı olmak"tan dolayı eleştirilmişti.
Tohti'nin akademik çalışması çok hassas bir konu olan "Pekin yönetiminin Han Çinlilerini Sincan'a göndermeye teşvik politikalarının Uygurları nasıl dezavantajlı ve marjinal duruma düşürdüğü" ile ilgiliydi.
(CİHAN)
