30 yaşındaki K.D. de ailevi sebeplerden dolayı yargılandığı Adana 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nde 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. K.D.'nin cezasını Denetimli Serbestlik Uygulaması çerçevesinde mahkeme, tedbir olarak tutuksuz sanığın kamuda belirtilen sürede ücretsiz hizmet vermesini istedi. K.D. şimdi haftanın beş günü resmi bir kurumda temizlik yaparak cezasını tamamlamaya çalışıyor. Böyle bir ceza beklemediğini ifade eden K.D., "Her gün düzenli bir şekilde temizlik yapmaya gelip, akşam evime gidiyorum. Cezaevine girmediğim için mutluyum." diye konuştu.
2006 yılında fiili olarak başlanan Denetimli Serbestlik sistemi, mahkemelerin hafif suçlarda kişilere uyguladığı yaptırım veya tedbirlerin -cezaevinin dışında- toplum içinde yerine getirmesini öngörüyor. Böylece suç işleyenlerin yeniden topluma kazandırılması, aynı zamanda haksız tutuklamaların sebep olduğu insan hakları ihlalleri ve ekonomik külfetin ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Sanıkların takibini Cumhuriyet Başsavcılıkları'na bağlı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri yapıyor. Adana Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi'ne şu an takip edilen toplam dosya sayısı bin 57.
Bu kararların 850'si uyuşturucu kullanan sanıklarla ilgili. Mahkemelerin talepleri doğrultusunda uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişiler hakkında, 'tedavi ve denetimli serbestlik' önlemi alınıyor. Söz konusu kişiye rehberlik edecek uzman, şahsı uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanılmasının etki ve sonuçları hakkında bilgilendiriyor. Aynı zamanda kişinin gelişimi ve davranışları hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hâkime sunuyor. 'Denetimli serbestlik' tedbirine tedavinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl süreyle devam ediliyor. Tedbirin uygulanma süresinin uzatılmasına da karar verilebiliyor. Ancak bu süre 3 yılı geçemiyor.
Denetimli serbestlikte sanık veya mahkûma yüklenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde bu tedbirden vazgeçilmesi, ertelenen hükmün verilmesi veya cezanın çektirilmesi mümkün oluyor. Kişinin bir kez ihlal hakkı bulunuyor. Tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmaması halinde cezası infaz ediliyor. Adli kontrol müessesesinde kişinin en yakın karakola her gün gidip imza atması, yurt dışı yasağı, teminat yatırma, ehliyete el konulması, silah bulundurmama, ikamete yaklaşmama, semt pazarına, maçlara girmeme, ücretsiz kamu hizmeti, öfke kontrol, kitap okuma gibi başka tedbirler var. Dosyaların yüzde 80'ni uyuşturucu kullanma suçları oluşturunca, Yardım Merkezi bu konuda eğitici faaliyetlere ağırlık veriyor. Uyuşturucunun zararları konferans veya tiyatroyla anlatılıyor.
Adana Cumhuriyet Başsavcılığı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürü Mehmet Aslan, denetimli serbestliği, bir suç nedeniyle tutuklanması ya da mahkemece hakkında mahkûmiyet kararı verilen kişinin cezasını cezaevi yerine toplum içerisinde gözetim altında çekmesi şeklinde tanımladı.
Denetimli serbestliğin temel hedeflerinden birisinin suç işleyen insanları ıslah edilerek, yeniden üretken bireyler olarak toplumdaki yerini almasını sağlamak olduğuna işaret eden Aslan, bu şekilde ceza infaz kurumlarındaki yoğunluğu azaltılması düşünüldüğünü hatırlattı. Sistemin -kimi eksikliklerine rağmen- bir şekilde hafif bir suça karışmış kişileri aynı yanlışı yapmadan vazgeçirdiğini dile getiren Aslan, özellikle uyuşturucu bağımlılarının tedavi aşamalarında sorunların yaşandığını kaydetti.
Bölgeye hizmet veren Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde yer sıkıntısı çekildiğine dikkat çeken Aslan, acilen yatışı yapılması gereken bireylere altı ay sonrası için gün verildiğini belirtti. Valilikten böyle bir suça karışmış şahısların takip ve rehabilitasyonu için ayrı bir yer istediklerini açıklayan Aslan, valiliğin ek bir ödenekle söz konusu hastanede yatak sayısını artırdığını ve randevu tarihlerinin bir haftaya kadar indiğini ifade etti. Aslan, "Bu sistem hafif bir suça karışmış insanlar için çok yararlı. Hürriyeti bağlayıcı bir durum olmadığı için şahıs ailesi ve sosyal çevresinden kopmuyor. Bu durumdaki bireyler cezaevinde tutuklu ve hükümlüler arasında psikolojik olarak etkilenebilir. Fakat uygulamanın biraz daha iyileştirilmesi gerekir. Bunun için milli eğitim ve sağlık gibi kurumların desteğine ihtiyacımız vardır." diye konuştu. (CİHAN)
