Son iki yıldır bütün dünyayı etkisi altına alan global kriz ve bu krizin Kazakistan'da yansımalarını Kazakistan'da önde gelen işadamlarından Sultan Marketing Genel Müdürü Melih Güllü, Cihan Haber Ajansı'na değerlendirdi. Yaklaşık 16 senedir Kazakistan'a bulunan ve birbirinden çok başarılı işlere imza atan Sultan Marketing Genel Müdürü Melih Güllü, yaşanan global krizin Kazakistan ekonomisine etkilerini ve bu krizde faaliyetlerde bulunan Türk işadamlarının neler yapması gerektiği konusunda açıklamalarda bulundu.
Krizin bütün dünya genelinde 2008 yılında başladığını ancak Kazakistan'da etkilerini 2007 yılında gösterdiğini ifade eden Melih Güllü, bu krizden en çok küçük esnafın etkilendiğini söyledi. Yaşanan her krizin beraberinde yeni fırsatlarla birlikte geldiğinin altını çizen Güllü, krizin aşama aşama bütün sektörleri etkisi altına aldığını ve birçok sektörde hala olumsuz etkilerinin hissedildiğini belirtti.
BANKALAR KRİZE DAVETİYE ÇIKARDI!
Melih Güllü yaptığı açılamada, krizin Kazakistan'daki en büyük sebebinin bankalar olduğunu ifade ederek, "Bankalar krize davetiye çıkardı." dedi. Bankaların kredi verme konusunda çok amatörce davrandığını ve gerekli araştırmaların yapılmadan herkese kredi verildiğini, bundan dolayı da krizin Kazakistan'da daha ciddi hissedildiğinin altını çizen Melih Güllü, verilen kredilerin geri dönmemesinden dolayı piyasada istihdam daralmasının yaşandığını ve hareket alanın daraldığını söyledi. Emlak sektöründe yaşanan aşırı artışın bankaların sağladığı kredilerin sebep olduğunu ifade eden Türk işadamı, "Bankalar verdikleri kredilerden dolayı bir balon oluşturdu ve zamanı gelince de bu balon maalesef patladı." dedi.
Kriz döneminde özellikle bankaların dış kaynaklı krediler ile çok desteklendiğini ama reel sektörün aynı desteği bankalardan görmediğine dikkat çeken Melih Güllü, başta devlet ve bankaların reel sektöre nefes aldırması gerektiğini vurguladı.
NAZARBAYEV'İN UYARISI DİKKATE ALINMADI
Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in kriz öncesi yaptığı tavsiyelerin başta bankalar tarafından dikkate alınmadığına dikkat çeken Güllü, "Eğer Cumhurbaşkanımız Nursultan Nazarbayev'in uyarılarını dikkate alsaydık bu krizi bu şekilde güçlü hissetmezdik." diye konuştu. Devlet politikası olarak istihdam oluşturulması gerektiğine dikkat çeken Türk işadamı sözlerine şöyle devam etti: "Başta inşaat sektörü olmak üzere bir çok sektörün hareketlenmesi gerek. Yeni bir model benimsenmeli. Sosyal konutlar yaygınlaştırılarak kontroller sıkı bir şekilde devam ettirilmeli. Dar ve orta ölçekli insanlara imkan sağlanmalı." Gerekli tedbirlerin alınmaması durumunda 2010 yılının da kayıp bir yıl olacağını özellikle belirten Güllü, bazı ekonomistlerin söylediği gibi krizde henüz dibin görünmediğini söyledi.
"ARTIK HERKES KENDİ İŞİNİ YAPSIN"
Küresel krizin Kazakistan'ı hazırlıksız yakaladığına dikkat çeken Melih Güllü: "Türk işadamları da maalesef gerekli tedbirleri almadı." dedi. İşverenin sıkıntıya girmesi ile birlikte Türk işadamlarının da bir takım sıkıntıya düştüklerini söyleyen Güllü, Kazakistan'da bulunan işadamlarının artık kendi işlerini yapması gerektiğini ve çok dikkatli olmaları gerektiğini ifade etti.
Kazakistan'da krizle birlikte güven ortamının sarsıldığını ve ileriyi görmeden gereksiz işlere girilmemesi gerektiğine dikkat çeken Sultan Marketing Genel Müdürü Güllü, Türk işadamlarının büyük yatırımları bu ortamda düşünmemesi gerektiğini ifade etti.
"ÜRETİME YÖNELİK YATIRIMLAR YAPILMALI"
Krizin fırsatlarla birlikte geldiğini söyleyen Melih Güllü, taşıma su ile değirmen dönmeyeceğini ve Türk işadamlarının artık üretime yönelik yatırımlar yapması gerektiğinin zamanının geldiğini belirtti. Yaşanan krizde aslında üreticiler için çok daha fazla fırsatların olduğunu ifade eden Güllü, "Bu krizi aslında fırsata çevirebiliriz." dedi.
Kazakistan'ın bölge ülkelere göre çok daha cazip olduğunu vurgulayan Melih Güllü: "İyi üretim çok pazar açar. Yatırımlar öncelikli olmalı. Mevcut yatırımlar yeterli değil. Biz Türk işadamları olarak maalesef kolayı seçtik. Kazakistan bileşim sektöründe çok hızlı gelişen bir ülke." diye konuştu.
KAZAK-TÜRK LİSELERİ BÜYÜK BİR BOŞLUĞU DOLDURUYOR
Türk işadamlarının Kazakistan'da yaptığı en büyük yatırımın Kazak-Türk Liseleri olduğuna vurgu yapan Melih Güllü, bu okulların büyük bir boşluğu doldurduğunu söyledi. Kazakistan'daki genç nüfusun bu okullar sayesinde son derece kaliteli eğitim aldığının altını çizen Güllü, buradan mezun olan gençlerin başta Kazakistan'da faaliyetlerde bulunan işadamlarımız olmak üzere iki ülke ilişkilerinde de bir köprü görevi üstlendiklerine vurgu yaptı.
'GÜMRÜK BİRLİĞİ ERKEN ALINMIŞ BİR KARAR'
1 Ocak 2010'dan itibaren Rusya, Beyaz Rusya ve Kazakistan arasında yürürlüğe giren Gümrük Birliği'nin erken alınmış bir karar olduğuna dikkat çeken Melih Güllü, Kazakistan'ın bu karara hazır olmadığını söyledi. Uygulanmaya giren Gümrük Birliği ile birlikte Rusya'nın Kazakistan'ı kendine bağlamaya çalıştığına dikkat çeken Güllü, "Rusya'nın bu anlaşma için gerekli altyapısı hazırdı. Bu anlaşma ile birlikte rekabet ortamı olmayacak. Reel sektörün bu uygulama ile birlikte canı yanacak." diye konuştu. Kazak işadamlarının bu uygulama ile birlikte yer değişikliklerine gidebileceğinin altını çizen Melih Güllü, anlaşma ile birlikte Rusların da Kazakistan'a gelip yerleşebileceklerine dikkat çekti.
