Gaziantep Makine Mühendisleri Odası Başkanı Ali Peri, karbonmonoksit zehirlenmelerinden korunmak için sobanın mutlaka TSE belgeli olması gerektiğini söyledi. Peri, yaptığı açıklamada, her yıl sonbahar ve kış aylarında, yüzlerce kişinin soba zehirlenmeleri nedeniyle hayatını kaybettiğini hatırlatarak, soba kurarken gerekli şartların yerine getirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Peri, sobanın mutlaka standartlara uygun bir şekilde üretilmiş olması gerektiğini ifade etti. Sobanın, kapasitesine uygun bir odada kullanılması gerektiğinin altını çizen Peri, sobadan verimli şekilde faydalanmak için pencereye yakın bir yere kurulmasını tavsiye etti.
Peri, "Sobanın ısı yüzeyinin arttırılması için çoklu baca elemanı kullanılabilir. Soba sıcaktan etkilenmeyen, yanmaz bir levha ya da tercihen mermer üzerine yerleştirilmelidir. Soba ısısından iyi yararlanabilmek için duvara çok yakın kurulmamalıdır. Soba ile en yakın duvar arasındaki açıklık en az 50 santimetre olmalıdır. Ayrıca duvara yansıtıcı plaka konulması verimi artırır. Soba borusu bacaya, baca kesitini daraltmayacak şekilde montaj edilmelidir. Soba boruları mümkün olduğunca kısa ve düşey doğrultuda olmalı, yatay borular bacaya hafif bir eğimle döşenmelidir. Uzun yatay boruların kullanımından kaçınılmalıdır. Boruların yatay mesafesi en fazla 2 metre olmalıdır. En fazla 2 adet dirsek kullanılmalıdır. Soba borularının birbiriyle birleştirilmesinde hava ve baca gazı sızdırmazlığı sağlanmalıdır. Bacalar (zemin dairelerde) muhakkak döşemeden başlanılarak yapılmalı ve alt kısımda temizleme kapağı olmalıdır." diye konuştu.
Binanın çevresinde yüksek yapılar veya ağaç gibi engeller olması halinde, rüzgârlı havalarda hava akışının yüksekten alçağa doğru olacağı için böyle durumlarda sık sık baca tepmesi meydana geldiğini vurgulayan Peri, bunun da soba zehirlenmelerine neden olduğunu ifade etti. Bunun önüne geçilebilmesi için bina bacası ile yüksek engel arasındaki mesafenin en az 6 metre olması gerektiğini dile getiren Peri şöyle konuştu:
"Dumanın geri tepmesini önlemek için bacanın en üst noktasının, çatının en üst noktasından 1 metre daha yüksek olması sağlanmalı ve en üst noktaya baca şapkası takılmalıdır. Sobanın bulunduğu oda sürekli havalandırılmalıdır. Mesela, odanın iç kapısı yarım açık bırakılabilir. Sobanın yatak odaları veya banyoya kurulması durumunda mutlaka gerekli önlemler alınmalı ve bölge sürekli havalandırılmalıdır. Sobaların düzenli olarak temizlenmesi ve bakımı, bir yandan yakıtın daha verimli yanmasına (yakıt tasarrufuna) diğer yandan da çevreye zarar veren baca gazlarının azalmasına neden olur. Bundan dolayı sobaların temizlik ve bakımına özen gösterilmelidir. Sobanın her yanıştan önce külü, kül silkme kolu kullanılarak, kül kutusuna toplanmalı ve dışarı alınmalıdır. Izgara üzerinde biriken cüruflar ızgarayı tıkar ve böylece yanma için gerekli olan havanın ızgaradan yanma odasına geçmesini engeller. Izgaranın üzerinde cüruf olup olmadığı kontrol edilmeli ve maşa ile temizlenmelidir. Ayrıca sobanın iç duvarlarına yapılan cüruflar varsa bunlar da zaman zaman temizlenmelidir. Tekniğine uygun imalatı, temizliği ve bakımı yapılmayan bacalar zehirlenmelere ve yangınlara neden olur. Bacalar, kömür gibi fazla miktarda is bırakan yakıt kullanıldığı takdirde 2 ayda bir, diğer yakıtlar (sıvı ve gaz gibi) kullandığı takdirde ise 3 ayda bir temizlettirilmelidir. Baca çekişi ve bacanın kirliliği mum alevi ile kontrol edilebilir."
SOBA KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Sobada eksik yanma sonucu oluşan karbonmonoksit gibi zararlı gazların oda içine sızması sonucu karbonmonoksit zehirlenmeleri meydana geldiğini aktaran Peri, baş ağrısı, baş dönmesi ve halsizlikle başlayan zehirlenmede alınacak ilk önlemin kapı ve pencerelerin açılarak ortama taze hava girmesinin sağlanması olduğuna işaret etti.
Soba tutuşturulurken yakıtın üstten yanmasının sağlanması gerektiğine dikkat çeken Peri, bu şekilde soba içinde ortaya çıkan zehirli gazların yanarak bacadan sobayı terk ettiğini ifade etti. Sobanın aşırı doldurulmaması gerektiğine belirten Peri, aşırı doldurulan sobanın duman yolunun daraldığını ve soba içinde düzensiz ısı dağılımı olacağından baca çekişinin zayıfladığını aktardı. Kömürü tutuşturmak için üzerine az miktarda kâğıt ya da karton ve bunların üzerine de kolay yanan çıra ve odun konulması gerektiğini bildiren Peri sözlerini şöyle tamamladı: "Sönmekte olan sobaya asla tutuşması güç yakıtlar konulmamalı, konulacak yakıt iyi olsa bile yavaş yavaş ilave edilmelidir. Soba yakıtla beslenirken, yeni atılan yakıtın üzerine kor halindeki yakıttan bir miktar konulması sobadaki yakıtın sürekli olarak üstten yanmasını sağlar. Sobanın söndüğünden emin olunmadan veya odanın sürekli havalandırması sağlanmadan sobalı odada yatılmamalıdır. Lodoslu havalarda soba yakılmamasına özen gösterilmelidir. Soba zehirlenmelerin büyük çoğunluğu lodoslu havalarda yakılan sobalardan kaynaklanmaktadır. Yakılacaksa da mutlaka gerekli önlemler alınmalıdır."
(CİHAN)
