TAŞRAYA MALİ KELEPÇE:
BÜROKRAT TASARRUFU MU, HUKUK DEVLETİ Mİ?
Merkezde oturanların el atmadığı son alan yolluktu.
Ona da el attılar.
Taşra personelinin yıllardır çekmediği kalmamıştı.
Mesai budandı, görev arttı, risk büyüdü, maaş reel olarak eridi.
Şimdi bir de kanuni hak olan yolluklara kota getirildi.
Bir imza, bir yazı, bir talimat:
“Yolluk görevlendirmeleri belirli bir parasal üst sınırı geçmeyecek.”
Türkçesi basit:
Memura görev var, ödeme yok.
⸻
Bu kararı kim aldı? Kim verdi bu yetkiyi?
Hangi kanunda yazıyor?
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda mı?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda mı?
Anayasa’da mı?
Yok.
Bu karar hukuk devleti refleksi değil, bürokratik tasarruf refleksidir.
⸻
45.000 TL maaşla ticareti ayakta tutan personele yolluk freni
Bugün bir gümrük personelinin maaşı yaklaşık 45.000 TL civarında..
Bu maaşla:
• 7/24 çalışan,
• Milyarlarca liralık vergiyi tahsil eden, • Kaçakçılıkla mücadele eden, • Dış ticaret akışını sağlayan
kamu görevlisi ayakta tutulmaya çalışılıyor.
Yetmedi.
Toplanan mesainin yarısı idari kararlarla Maliye’ye aktarıldı.
Şimdi de yolluk budanıyor.
Amaç tasarruf mu, taşrayı kontrol altına almak mı?
⸻
Yolluk kısıtı = Kamu hizmeti kısıtı
Yolluk bir ikramiye değildir.
Yolluk görevlendirme karşılığında doğan kanuni bir mali haktır.
Bunu kısıtlamak ne demektir?
Görevlendirmeyi kısıtlamak demektir.
Matematik açık:
Personel sayısı × belirlenen tavan tutar = aylık görev kapasitesi.
Sonuç?
Bir gümrük ayda 500 TIR’a hizmet verebiliyorsa, 501. TIR’da kamu hizmeti durur.
Bu artık personel meselesi değil!
Bu devlet kapasitesinin bilinçli daraltılmasıdır.
⸻
Hukuk devleti mi, Excel devleti mi?
Merkezdeki karar vericiler için taşra:
• Bir bütçe satırı,
• Bir Excel hücresi,
• Bir maliyet kalemi.
Ama taşra olmadan:
• Vergi toplanmaz,
• Ticaret yürümez,
• Kaçakçılık artar,
• Devlet zayıflar.
Taşrayı maliyet kalemi gören zihniyet, devleti küçültür.
⸻
Bu bir tasarruf değil, güç gösterisi
“Ödemeyin” demek kolay.
Sahaya çıkmak, risk almak, denetim yapmak zor.
Merkezden gönderilen yazılarla sahayı yönetmeye çalışan bürokrasi, hukukla değil, korkuyla yönetmeyi tercih ediyor.
⸻
Bu düzenleme yargıya gitse iptal edilir
Çünkü:
• Harcırah kanuni haktır,
• İç yazıyla daraltılamaz,
• Kamu hizmetinin sürekliliği anayasal ilkedir.
Ama mesele hukuk değil.
Mesele taşrayı susturmak.
⸻
Merkez ile Taşra Arasındaki Görünmeyen Ayrıcalık Çizgisi
Bir de kimse yüksek sesle konuşmak istemiyor ama herkes biliyor:
Taşradaki gümrük personeli Helal Akreditasyon Kurullarından ilave maaş almıyor.
Taşradaki gümrük personelinin eşi müşavirlik firmalarında yönetici pozisyonlarında çalışmıyor.
Taşradaki gümrük personeli, görevden sonra elit müşavirlik şirketlerine danışman olarak transfer edilmiyor.
Taşra personeli için:
• Kapı var,
• Risk var,
• Saha var,
• Gece var,
• TIR var,
• Konteyner var,
• Kaçakçılıkla mücadele var.
Ama ekstra gelir, network, danışmanlık kapısı yok.
Merkezde oturanlar için ise sistem farklı işliyor.
Taşra sahada, merkez networkte..
SON SÖZ:
Taşrayı maliyet kalemi, personeli gider kalemi, kamu hizmetini Excel tablosu olarak gören anlayış sadece adaletsiz değil, tehlikelidir.
Taşraya kelepçe vurmak, devlete kelepçe vurmaktır.
Bürokratik tasarrufla devlet yönetilmez. Hukukla yönetilir.
İşte Ankara’nın Yolluk İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslarla İlgili Yazısı Aşağıdadır:
